Geçen sene Dark Matter dizisini izlemiştim. Bilim kurgu dizileri arasında son yıllarda yapılmış en iyi dizilerden biri. Kısaca konusu şöyle:

Dizide bir bilim adamı, içine girenleri dış dünyadan tamamen izole eden, ışık, ses, elektromanyetik etki vd. sızdırmayan bir oda icat ediyor. Oda açılana kadar içeridekilerin ne durumda olduğunu bilmek imkânsız. Schrödinger’in kedisi örneği gibi, içerisi tam bir süperpozisyon durumuna geçiyor. Kutu çalıştırıldığında, içine girenler sonsuza kadar uzanan kapılarla dolu bir koridorla karşılaşıyorlar. Bu imaj, beynimizin sonsuz olasılığı ve kuantum durumunu algılayabilmek için görselleştirdiği bir imaj olarak açıklanıyor.

Aslında temelde her zamanki gibi bir aşk meselesi var. Bilim adamı gençlik yıllarında sevdiği kadından bilim uğruna vazgeçiyor. Uzun yıllar sonra odayı icat ettiğinde bile aklında hep aynı soru var: "Kendimi bilime adamasaydım ve o kadınla evlenseydim nasıl bir hayatım olurdu?" Bu düşünceden kurtulamıyor ve diğer paralel evrenlerdeki, bilimi seçmeyen ve kadınla evlenen versiyonunu aramaya başlıyor. Buluyor ve hain bir plan kuruyor: Kendisinin o evrendeki versiyonunu kaçırıp kendi evrenine gönderiyor ve bu evrende kadınla evliymiş gibi onun hayatını çalıyor. Tabi neredeyse tıpatıp aynı olduğu için kimse bir şey anlamıyor, bir tuhaflık var tabi ama çok önemsenmiyor başlarda. Diğer evrene gönderilen bilim adamı ise şok geçiriyor ve tek amacı kendi evrenine, karısına geri dönmek oluyor. Ortalık, tahmin edileceği gibi karışıyor ve olaylar olaylar...

Bana asıl ilginç gelen, dizinin adının "Dark Matter" (Karanlık Madde) olmasına rağmen, dizinin hiçbir yerinde bu kavramdan ne bir konuşmada ne de bir açıklamada bahsedilmiyor oluşu. Öyle ya Karanlık Madde isimli bir dizide karanlık maddeden neden hiç bahsedilmiyor? Bu basit detay, beni bir düşünce zincirine sürükledi ve vardığım noktalar, sadece dizinin öyküsüyle sınırlı kalmadı; varoluşun kendisine kadar uzandı. Bundan sonrası tamamen benim fikirlerim, bilimsel bir iddiam yoktur.)

Bildiğimiz kadarıyla evren, tekillik durumundaki bir noktanın nedensiz bir genişleme yani Big Bang ile oluştu. O anda uzay ve zaman henüz yok, dolayısıyla nedensellik de geçerli değil. Tekillikte uzay-zaman, madde, enerji, kuantum parçacıkları yok; ama kütle çekim var. Peki hiçbir şey yokken kütle çekim neden vardı?

Kütleçekim, ne Genel Görelilik ne de kuantum kütle çekim teorileriyle tam olarak açıklanabiliyor. Zira bu iki teori birbiriyle uyumsuz. Demek ki kütle çekimin henüz tam olarak ne olduğunu bilmiyoruz. Bu kuramları en zarif biçimde birleştiren tek teori olan Sicim Teorisi, ne parçacık, ne graviton ne de uzayın geometrisi değil; her şeyin temelinin titreşen sicimciklerden oluştuğunu söylüyor.

Buradan Faz Geçişi Hipotezine geçiyorum. Bu hipoteze göre evren, yoktan var olmuyor, var olan bir kuantum alanının durum değişimiyle ortaya çıkıyor. Tıpkı suyun buza veya buhara dönüşmesi gibi. Kaynayan bir sıvının baloncuklar oluşturması gibi. Eğer evren bir faz geçişi ile oluştuysa, bunun sebebi sonsuzluğu kaplayan temel kütle çekim olabilir. Bu kuvvetin yarattığı “baloncuklar” evrenimizi meydana getiriyor. Ve eğer bizim evrenimiz böyle oluştuysa, sonsuzlukta sonsuz sayıda başka evrenin oluşması kaçınılmaz; yani çoklu evrenler mutlak olarak var olmalı.

Evrenimizi yaşam için özel olarak tasarlanmış gibi görmemiz de bu durumda anlamsız hale geliyor. Evrenleri, sonsuz bir okyanus yüzeyinde yüzen köpük baloncukları gibi düşünürsek, bizim evrenimizin tam da bu şekilde olma olasılığının düşüklüğü (10 üzeri 120’de bir), sonsuz sayıda evren yanında bir hiçtir. Yani, hassas ayarlı veya tasarımlanmış bir evrende yaşamıyoruz, sonsuz olasılığın içinde zaten olacaktı bu evren. Bu durum, tıpkı dizide ele alındığı gibi, aynı temel yasaların ve aynı kararların alındığı tıpatıp aynı sonsuz sayıda kopyamızın var olmasını da kaçınılmaz kılıyor.

Evrendeki temel kuvvetlerin de, bu hiçbir evrene ait olmayan temel kütleçekimin değişik tezahürleri olabileceğini düşünüyorum. Bu noktada karanlık maddeye geliyoruz.

Karanlık madde gözlemlenebilir hiçbir özelliğe sahip değil; evrenimizdeki hiçbir kuvvetle doğrudan etkileşime girmiyor, sadece kütle çekim etkisiyle varlığını gösteriyor. Karanlık enerji için de aynı şey geçerli. Sonsuzluğu kaplayan temel kütle çekim (Sicim Teorisi'ndeki temel enerji/sicim), faz geçişi ile bu evrenleri oluşturuyor ve evren oluştuktan sonra sızmanın devam etmesiyle Karanlık Madde ve Karanlık Enerjiyi de oluşturuyor. Bu sızıntı, diğer kuvvetlerle etkileşime girmiyor, sadece çekim (Karanlık Madde) ve itim (Karanlık Enerji) olarak tezahür ediyor. Bu da Karanlık Madde ve Karanlık Enerjiyi, tüm paralel evrenlerde ortak bir bağlantı noktası haline getiriyor.

Dark Matter dizisine tekrar bağlanacak olursak, her ne kadar dizide karanlık maddeden bahsedilmese de, isminin çağrıştırdığı gibi bu fikir üzerine inşa edilebilir. İzolasyon kutusuna girenler, süperpozisyon durumuna geçerek sonsuz olasılıklı bir varoluşa dönüşüyor. Kütle çekim ve dolaylı etkisi Karanlık Madde tüm evrenlerde ortak bir zemin oluşturduğu için, kutu içindeki kişiler de bu ortak bağlantıyı kullanarak her evrene gidebilecek geçiş kapılarına sahip oluyor. Odanın içerisine hiçbir dış kuvvetin etki etmemesine rağmen hala yerçekimin var olması detayı işte burada açıklamaya katılabilir. Zira temel kütleçekimin tezahürü olan karanlık madde, hiçbir şeyle etkileşime girmediği için herhangi bir teknolojiyle odanın dışında bırakılamaz. O, her an her yanımızı kaplamaktadır. Dolayısıyla Karanlık madde tüm evrenlerde mevcut olduğu için, içeridekiler aynı anda her evrene geçebilecek kapılara sahip oluyor. Kapılardan biri açıldığında süperpozisyon durumu çöküyor ve kişi o evrende var oluyor.

Bu fikir, bir bilim kurgu metaforunun ötesine geçerek, bilincin sınırlarını zorlayan öğretilere bağlanabilir. Mesela daha önce beni, Don Juan'ın bir görücünün evreni sonsuza kadar uzanan ışıltılı lifçikler (iplikçikler) olarak gördüğünü söylemesi, Sicim Teorisi'nin temelini oluşturan titreşen sicimciklerin görsel bir betimlemesiyle şaşırtıcı biçimde örtüşüyor olması fikrine götürmesi gibi. Aynı şekilde Don Juan'ın “insan formunu yitirme” kavramıyla da paralelik kurabileceğim bir noktaya da getirdi. Kişisel tarihçenin silinmesi, kişisel önemliliği terk etmek, yapılmış benliğin yitirilmesi, zihni sessizleştirmek vd… Bunları, kişinin tonalden tam izolasyon aşamaları gibi düşünüyorum. Kişi bu yöntemleri uygulayarak kendini tonalden tamamen izole edip bir tür süperpoze duruma geçebilir. Belki de Nagual’de yolculuk etmek, işte bu bilinçsel izolasyonun sonucudur, insan formunu yitirerek birleşim noktası kaydırılmış bir farkındalıkla, sonsuzda gezinmek mümkündür.

Sonuç olarak, Dark Matter dizisi, isminin çağrıştırdığı kurgusu ile bilim kurgunun ötesinde, bilimsel bilgi, metafizik ve bilinç arasında köprü kuran derin bir metafor sunuyor. Karanlık madde ve enerjiyi evrenler arası bir bağlantı olarak düşünmek, bilimsel bilgi ve Don Juan öğretileriyle birleştiğinde, insan bilincinin ve varoluşun sınırlarını sorgulayan bir bakış açısı ortaya çıkarıyor. Evrenler arası yolculuk, bilim, metafizik ve bilinç arasında kurduğumuz köprüde mümkün hale geliyor.