Türklerin geleneğinde yönetici kişinin kutsal bir kişi olduğu ve ölümünden sonra tekrar dirileceği inancı vardı. Bu bakımdan kurgan denen mezarlara kendisi ile birlikte birçok at kurban edilir ve mezar odasının dışına yerleştirilirdi. Nedeni ise, atların kendisini yer altından gökyüzüne taşıyacakları inancı olduğu gibi, yaşarken at sahibi olan kişinin öldükten sonra da atlarını beraberinde götürmesinin uygun olacağı görüşü idi. Çünkü, at sahibi olmadan “ad” sahibi olunamazdı. Bir yönetici ne derece güçlü ve saygın ise o derece fazla at sahibi idi.

Bazı kurganlarda 6 adet at iskeleti bulunduğu gibi, bazı önemli kişilerin kurganında bu sayının 25’e kadar çıktığı görülmüştür. Resmin üst sol köşesinde, Tuva bölgesinde, Turan şehrine çok yakın bir kurgandan çıkan at kemikleri görülüyor. Mezarda 14 adet at iskeleti ve mezar odasında bir erkek ile bir kadın iskeleti bulunmuştur. Mezarda avuç avuç boncuk dışında tam 5700 adet altın parça ortaya çıkmıştır (National Geografic, Haziran 2003).

Dergideki yazı İskit altınlarından söz etmektedir. Oysa ki, o bölge bugün olduğu gibi, en eski dönemlerden beri Türk toplumlarının yaşam alanı olmuştur. Her nedense ne yabancı uzmanlar ne de kendimiz güzel bir eserin Türk kültürü tarafından yaratılmış olabileceğine ihtimal bile vermiyoruz.

Resmin sağ üst köşesinde bir Etrüsk mezar çatısına yerleştirilmiş olan iki adet kanatlı at görüyoruz. Uçmağa hazır durumda bu atların oraya konmalarındaki neden mezardaki kişinin ruhunu gökyüzüne taşımalarıdır. Tarquinia bölgesinde (Tarkan ülkesinde) bulunmuş olan bu anıt mezar Etrüsk halkının Asya kökenli olduğunu gösteriyor. Çünkü, aynen Asya Türklerinin yaptığı gibi mezarlarına atları ile birlikte gömülmüşlerdir.

Orta Asya insanları tarafından ehlileştirilip yetiştirilen atlar Çinliler tarafından büyük istek halindeydiler. İpek ve diğer gerekli eşyalar karşılığında kuzey uluslarından satın aldıkları atlar sayesinde, Çinliler ordularını güçlendirmişler, büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Çin Şi Huang (M.Ö. 259-210) M.Ö. 221 yılında ilk merkezi feodal Çin imparatorluğunu oluşturmuştur.

Tanrısal güçlere sahip olduğuna inanmasına rağmen ölüm düşüncesi imparator Çin Şi Huang’i korkutuyordu. Genç yaşta büyük bir anıt mezarın yapımı için emir verdi. 39 yil boyunca 720,000 kişinin bu mezarın oluşumunda çalıştığı söylenir. Anıt mezarın yapısı bir şehir gibi olup iki dörtgen duvar ile çevrili idi. Dış duvarların uzunluğu 6,264 metre, iç duvarların uzunluğu ise 3,870 metre idi. Her iki duvarın köşelerinde kuleler bulunuyordu. Bugün bu duvarların sadece küçük bir bölümü ayakta kalabilmiştir. Hem iç bölümde hem de dış bölümde pek çok sayıda kurban edilmiş at iskeleti çıkarılmıştır.

En büyük olan ve en fazla ilgi çeken bölüm pişmiş topraktan yapılmış askerlerin, atların ve arabaların bulunduğu bölümdür. İnanılır gibi değil ama, 20,000 metrekare’lik bir alana yayılmış olan anıt mezarın bu bölümünde 7,000 adet gerçek boyda kilden yapılmış insan ve at heykelleri bulunmuştur (resimde sağ alt köşede görülen atlar). Çin kültürü başlarda Ön-Türk geleneklerinden büyük çapta etkilenmiştir. Bugün bile orta ve kuzey Çin’de bol miktarda (bazılarının içleri henüz açılmamış durumda) kurganlar bulunmaktadır. Açılmış olan kurganlarda mezar bölümüne doğru uzanan ve “kutsal yol” adı verilmiş olan bir yol bulunmuştur. Bu yolun iki yanında birçok heykel ortaya çıkmıştır. Bu geleneği başlatan M.Ö 115 yılında ölmüş olan Han sülalesinden Huo Qubing olduğu biliniyor. Resimde sol alt köşede görülen kanatlı at heykeli o döneme ait bir kral mezar-yoluna aittir.

Nihayet resmin orta kısmında görülen kemer süsüne bir göz atalım. Bu süs saf altından olup, SAKHA yazısı hakkında başlıklı yazımda sözünü ettiğim Altın Elbiseli Sakha beyinin kemeri üzerinde bulunmuştur. Atın arka ayakları bilerek ve belli bir amaca yönelik olarak yukarı doğru betimlenmiştir. Amaç, atın bir adak olarak kurban edilmiş olduğuna işaret etmektir. Bugün bile “nalları dikti” sözü bu eski gelenekten kalma bir deyimdir.