Buraya kadar aktarmaya çalıştığım bilgileri özetlemek isterim. Birçok örnekleri ile oldukça ayrıntılı bir şekilde belgelediğim yazı ile dil arasındaki yakın ilişki şu sonuçlara ulaşmamıza olanak tanımaktadır: Bereketli bir coğrafi bölge olan Hazar denizinin doğusundan başlayarak doğuya doğru yayılan geniş verimli araziler, insanların tarımı ilk olarak başlattıkları bölgelerdir.

Bu geniş bölgelerde yaşayan halk sadece gündelik gereksinimlerini karşılamakla kalmamış, manevi değerler de geliştirmişlerdir. Manevi değer üretimine en büyük etken, gökte her gün ısı ve ışık veren güneş olmuştur. Güneşe tanrının bir görüntüsü olarak baktıklarından daire veya spiral damgaları taşlara resim veya kabartma şeklinde kazımaya başlamışlardır. Zamanla yönetici kişinin de kutsal olduğu inancı ile onun simgesi olan artı işaretini daire ile birleştirerek “Tengri” damgasını oluşturmuşlardır.

İklim şartlarının değişimi sonucu, bölgelerini terk eden bu insanlar at sayesinde çok uzak bölgelere kısa zamanda dağılmışlar ve kültürlerini yeni tanıştıkları halklara aktarmışlardır. Dilleri bir Asya dili olmasına rağmen yerel dillerin de katkısı ile yeni dil gurupları oluşmaya başlamıştır. Bu dil guruplarından en fazla dile bölünmüş olan iki gurup, Hind-Avrupa ve Sami dil guruplarıdır. Resimde görülen haritada kırmızı daire içindeki bölge bereketli coğrafi bölgedir. Yayılma bu bölgeden başlamıştır. Çeşitli dalgalar halinde gerçekleşmiş olan bu yayılma günümüzden en az 20,000 yıl öncesinden başlar. Bu bölgeden yola çıkan insanların en kolay yerleştikleri bölgeler Asya kıtasının geniş stepleridir. Resimde lacivert ile gösterilen bölgede konuşulan dil gurubuna Altay dil gurubu diyebiliriz.

Altay dil gurubuna en yakın gurup Ural gurubu olup, koyu yeşil gösterilmiştir. Haritada Hind-Avrupa dil gurubu açık mavi ve Sami dil gurubu da açık yeşil görülmektedir. Bu yayılımın en ilginç örneklerini Dene-Kafkas dil gurubu vermiştir. Çince, bazı Kafkas dilleri, Bask dili ve Kuzey Amerika yerli denilen halkın bazı dilleri Dene-Kafkas gurubuna dahil edilmektedir. Bu konu ile ilgili birçok kaynak vardır. Kamçatka dil gurubu sadece kuzey-doğu Asya bölgelerinde kalmamış, Amerikanın kuzey bölgelerine, hatta Grönland’daki Eskimo (İnuik) halkının yaşadığı soğuk bölgelere kadar yayılmıştır. Güney doğu Asya bölgelerinde konuşulan Ostik-Avustralya ve Pasifik dil guruplarının kökeni de Altay dilleridir. Keza, orta ve güney Amerika dilleri de Asya kökenlidirler.

Burada belirtmek istediğim bir nokta da şudur:

Ya, a) Bu açıklama ve kanıtlar çerçevesinde insanların, iddia edildiği gibi, Afrikadan dünyaya yayılmış oldukları savı yanlıştır. Veya, b) İnsanlar Afrikadan dünyaya yayılmaya başladıkları dönemlerde (yaklaşık 170,000 yıl önce) hiçbir dil sahibi değildiler. Çünkü, Afrika dil gurubu olan Niger-Kardofan ve Khosian dil gurupları oranın halkı dışında hiçbir bölgede konuşulmamaktadır. Eğer dil sahibi olsalardı bu dil gurubunun etkilerine rastlamak mümkün olmalıydı. Diğer önemli bir nokta da şudur: Rus dilcileri Asya dilleri üzerine başlattıkları ve sonraları Hind-Avrupa ile Sami dil guruplarını kattıkları araştırmaları sonucunda, ortak bir kök dilin varlığını kanıtlamışlardır. Asya çıkışlı bu kök dile verdikleri isim Nostratik olmuştur. Nostratik adının anlamı “Bize ait olan” olmakta ve “biz” derken Hind-Avrupa dil gurubunu kast etmektedirler. Bu yaklaşım, benim gösterdiğim örneklerle uyum halinde değildir. Bu bakımdan onlar Nostratik adında ısrar ettikleri sürece benim de Ön-Türk adını savunmamı yadırgamazsınız umarım. Savunmaktan maksadım asla karşı durmak veya ırkçı olmak değildir. Maksadım, tarihin karanlıklarına gömülmüş olan bir dönemi ortaya çıkarmak, bu konuda bilimsel araştırma yapmak isteyenlere katkıda bulunmaktır.