Bu sesle ilgili en eski bilinen damga UR damgasıdır. Bu sözün “bağlamak” veya “bağlanmak” eylemleri ile ilgili olduğu kanısındayım. Zira Sümerlerin UR adlı bir şehirleri vardı ve bu da toprağa bağlanmak, bir yere yerleşmek, anlamını taşımaktadır. Zira günümüz Türkçesinde “vur” sözü de aynı ur kökünden türemiştir ve “şiddetle yerleştir” anlamını içerir. Ayrıca “urgan” sözü de bağlayan anlamını taşır. UR kökünden türeyen bir diğer sözcük “kur” sözüdür ki bu da “oluştur ve yerleş” kavramlarını taşır.

Orhon yazıtlarındaki kalın seslerle uyum sağlayan R1 hecesi iki düğüm yerine tek bir düğüm sergileyen, UR damgasının biraz daha basitleşmiş şeklidir.

Asya’dan Avrupa’ya göç etmiş olan Ön-Türk toplumları Alp dağlarını aşarak İsviçre üzerinden kuzey İtalya’ya geçmişlerdir. Bu arada İsviçre’de Chur (Kur) şehrini kurmuşlardır. Chur şehri müzesinde pek çok Ön-Türk yazıtı ve taş heykeller sergilenmektedir. Nitekim, Etrüsk abecesindeki R harfinin UR damgasından türediği yukarıdaki resimde görülmektedir.

Ön-Türklerin etkilemiş olduğu bir diğer kültür Finikelilerdir. Onların abecesindeki pek çok harf Ön-Türk damgalarından dönüşerek oluşmuştur. Yukarıda görüldüğü gibi UR damgasından dönüşmüş olan Res harfinin bir kullanımı urgan ilmeğine diğer bir kullanımı da bir üçgen bayrağa benziyor. Birincide “düğüm” kavramı varken, ikincide “yerleşim” kavramı aktarılmaktadır.

UR damgasının tıpatıp aynı olan R harfinin hiç değişmeden Anadolu Likya kültürü tarafından kullanıldığını görmekteyiz. Etrüskler İtalya yarımadasına hem İsviçre üzerinden hem de Anadolu’dan göç ettikleri biliniyor. O sıralarda Likya abecesi yanında Finike abecesi de kullanıldığından Etrüsk R harfinde hem Likya hem de Finike etkisi bulunmaktadır.

Anadolunun çeşitli şehirlerde kullanılmaya başlanan eski Yunan abecesi başlarda oldukça karmaşık ve kararsız bir durumda idi. Bu bakımdan Finike yazısında kullanılan R harfinin her iki şeklini ve her iki yöne dönük olarak yazıldığını görmekteyiz.

Etrüsk yazısından etkilenen Roma kültürü, erken Latin yazıtlarında R harfi hem aksi yöne çevrilmiş hem de bir ek çizgi kazanmıştır. Bu değişimin nedeni üzerinde durmak gerekir. İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya bölgelerine yerleşmiş olan Vikinglerin kullanmış oldukları iki farklı R harfi vardı. Biri Roma çağından sonra Latin etkisi ile oralara ulaşmış olan şekil, diğeri ise Orhon abecesindeki R2 şeklinden mülhem oluşmuş bir diğer şekil.

Bu şekil kollarını iki yana ve yukarı doğru açmış bir insan figürünü andırmaktadır. Eski damgalar başlıklı yazımda göstermiş olduğum Leonardo’nun çizimini andırdığını belirtmek isterim. Bu benzerliğe dayanarak R2 şeklinin ER damgası olduğunu sanıyorum. Öyle anlaşılıyor ki, Vikingler Asya kökenli bir halk olmasına rağmen İsevi dinin kuzeye ulaşması ile birlikte hem dillerinde hem de yazılarında büyük değişimler olmuştur. Ön-Türk dilini ve yazısını terk etmişler ancak bir süre Asya’dan getirmiş oldukları Orhon abecesini kullanmaya devam etmişlerdir. Bu arada hem Latin hem de Asya etkisi ile iki farklı R harfini yazmaya devam etmişlerdir.

Viking inançları incelediğinde Asya kökenli pek çok imge bulmaktayız. Tanrıları hep göklerde yaşar ve gök ile ilgili yaşamı anlatan birçok hikayelerinde ve mitolojilerinde Asya şaman inancının kavramları belirmektedir. Bu konu da ayrıca başlıbaşına bir inceleme konusudur.