Her etkiye eşit ve ters yönde bir tepki oluştuğunu söyledim. Şu halde herhangi bir etki yoksa sistemler bulundukları durumu devam ettirmek isterler. Bu bir yasa olup her sistem için (canlı veya cansız) geçerlidir. Bu yasaya “ atalet veya eylemsizlik yasası” denebilir. İnsanlara uygulandığında bu yasaya “tembellik yasası” da diyebiliriz.

Nesneler eğer durmakta iseler veya sabit hızla hareket halinde iseler aynı konumlarını sürdürmek isterler. Eğer bu konumlarını değiştirmek isterseniz bir etki yapmanız gerekir ki, bu etkiye “kuvvet” adı verilmiştir. Her kuvvete bir karşı kuvvet oluştuğuna göre nesnelerin karşı kuvvet oluşturan özelliklerine “kütle” diyoruz. Yani kütle kavramı nesnelerin hareketi sağlayan etkiye karşı oluşturdukları tepkiden başka bir şey değildir.

Bu bakımdan hem “kuvvet” hem de “kütle” etki-tepki yasasının sonucu olarak bizim tanımlamış olduğumuz kavramlardır. Bir elementer parçacığın kütlesinden söz etmek demek onun durağan enerjisinden söz etmek demektir. Çünkü enerji ile kütle E = mc2 bağıntısı ile verildiğinden hareket halinde olmayan bir parçacığın enerjisi onun kütlesi olarak tanımlanmaktadır. Oysa ki hareket halinde olmayan hiçbir nesne (parçacık) yoktur. Her nesne bir dalga olduğundan dalganın kütlesinden söz edilemez. Ama hesap sonucu bulunabilir.

Hiçbir sistem durduğu yerde konumunu değiştirip eylem yapmak istemediğine göre hareket denen eylem neden ortaya çıkar? Yani, hareketin esas nedeni nedir? Bu soruya “dıştan etki eden kuvvetler vardır da ondan” şeklinde bir yanıt vermek bir totolojidir. Çünkü “kuvvet” oluşması için önce bir etkinin bulunması gerekir. Soru bu etkinin oluşmasına neden olan sebep ile ilgilidir.

Asıl sebebi şu şekilde özetleyebilirim: Varlık var olmak zorunda olduğu için dalgasal hareket içinde bulunması gerekir. Bu dalgasal hareket de sürdüğü müddetçe varlık var olmakta devam eder. Ancak dalgalar birbirleri ile girişime girdiklerinden birbirlerini etkilerler ve sonuçta her dalga sönümlü olmak zorunda kalır. Yani dalgalar sönümlü olmak zorundadırlar. Her dalga varlığını sürdürmek için çizgisel-olmayan (non-lineer) bir etkileşme içinde bulunması gereklidir. Bu durumda dalgalar bir-araya gelerek bir dalga paketi oluştururlar. Canlılarda bu duruma “doğum” diyoruz. Ancak dalga paketi bağımsız olamaz. Daima diğer dalga paketleri ile etkileşir ve etkilenir. Bir süre sonunda da şekil değiştirir. Biz bu duruma da “ölüm” diyoruz.

Fakat hem doğum hem de ölüm enerjinin dönüşümünden başka bir şey değildir. Enerji dönüşür ama yok olmaz. Enerjiyi muhafaza etmek (korumak) veya mümkünse arttırmak var olmanın birinci şartıdır. İşte enerji korunumu yasası bu yüzden, varlığın varlığını korumak ve sürdürmek gereksiniminden doğmaktadır. Bu yasa aynı zamanda “atalet yasası” gereği oluşmaktadır. Atalet yasasının da esas kaynağı etki-tepki yasasıdır.

Atalet yasasını yenip nesneleri harekete geçirmek için onlara kritik miktarda enerji vermek gerekir. İnsan boyutunda bu duruma “onları ikna etmek” diyoruz. İnsanları ikna etmeden onlara herhangi bir iş yaptırmak mümkün değildir. bunun için de çeşitli metotlar bulunmuştur. En etkin metot da “korku metodu”dur. İnsanları korkutarak ikna edebilirsiniz. Peki korkunun kaynağı nedir? Korkunun kaynağı gene etki-tepki yasası ile açıklanabilir.

Bir insan durumundan memnun ise hiçbir değişiklik istemez. Ama onun durumunun kötüleşeceği kanısı uyanırsa korku ortaya çıkar. Bu kanı gerçek de olabilir, yapay da olabilir. Yeter ki insan böyle bir kanıya kapılsın. İşte o zaman korkunun etkisi onun tepkisini tetikler ve hareket oluşur. Yok olma korkusu en büyük korkudur. Bu korku her var olanın içinde bulunan temel bir korkudur. Var olan her nesne bu korku sayesinde var olmak için tepki verir. Bu korkuya “yok olma korkusu” da diyebiliriz.

Her ne kadar “korku” kavramını sadece canlı varlıklara özel bir duygu olarak tanımlıyor isek de, korkunun her var olanda etki-tepki yasası gereği, zorunlu bir şekilde, bulunduğu sonucuna varmaktayız.